Câu hỏi đặt ra là: Liệu có thể phát triển kịp lượng công suất các nguồn điện mặt trời, điện gió với trên 8.000 MW trong 2 năm tới hay không – khi cơ chế FIT sẽ hết hiệu lực với điện mặt trời vào cuối năm nay và điện gió hết hiệu lực vào cuối năm 2021?

Theo báo cáo cập nhật của Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam: Nhu cầu điện Pmax (công suất cực đại) của Việt Nam sẽ tăng từ 39,8 GW năm 2020 lên đến 59,8 GW năm 2025, tương ứng nhu cầu tổng công suất đặt 2025 là 98,3 GW. Như vậy, trong 5 năm tới, chúng ta cần xây dựng thêm 38,7 GW (trung bình hàng năm là 7,7 GW công suất mới bổ sung). 

Nhưng trong năm 2021, chúng ta chỉ có khoảng 3.600 MW công suất của 3 nhà máy nhiệt điện than được đưa vào (nếu không bị chậm thêm) – đó là Duyên Hải 2 BOT, Sông Hậu 1, Hải Dương BOT và đến năm 2022 có thêm các dự án nhiệt điện than Thái Bình 2, Nghi Sơn 2 BOT.

Như vậy, đến hết năm 2022, Việt Nam chỉ bổ sung được thêm 6.000 MW các nguồn điện truyền thống. So với nhu cầu cần xây dựng thêm khoảng 15.400 MW (trong 2 năm) thì còn thiếu trên 8.000 MW công suất.

Thách thức đặt ra là liệu có thể phát triển kịp lượng công suất các nguồn năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió) với trên 8.000 MW trong 2 năm tới hay không – khi cơ chế FIT (cơ chế, chính sách được đưa ra nhằm khuyến khích phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, tăng sức cạnh tranh của các nguồn năng lượng này với các nguồn năng lượng truyền thống) sẽ hết hiệu lực với điện mặt trời vào cuối năm nay và điện gió hết hiệu lực vào cuối năm 2021?

Đến năm 2023, nguồn điện truyền thống của chúng ta chỉ có thể thêm 1 tổ máy của nhiệt điện than Vân Phong 1 BOT (660 MW) và nhiệt điện khí Nhơn Trạch 3 – 880 MW. Tổng cộng năm 2023 có thêm 1.540 MW. Như vậy, năm này còn thiếu trên 6.000 MW nguồn điện.

Còn từ năm 2024 – 2025, theo nhìn nhận của Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam thì có khá nhiều nguồn điện truyền thống được bổ sung (theo kế hoạch), tuy nhiên những rủi ro về chậm tiến độ vẫn còn hiển hiện.

Cụ thể, các dự án Nhiệt điện An Khánh, Công Thanh vẫn chưa huy động đủ vốn để triển khai; tua bin khí hỗn hợp Nhơn Trạch 3 và 4 chưa xong thủ tục phê duyệt; còn các cụm tua bin khí hỗn hợp Ô Môn, Cá Voi Xanh đang có nguy cơ chậm thêm 1 năm, v.v…

Về Kho cảng cho nhập khẩu và cung cấp LNG, hiện tại, ngoài Kho cảng Thị Vải (công suất qua kho giai đoạn 1 là 1 triệu tấn LNG/năm, dự kiến hoàn thành vào năm 2022) đang được Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) xây dựng, thì hàng loạt dự án nguồn tua bin khí hỗn hợp dùng LNG có rất nhiều thách thức về huy động vốn, thủ tục đầu tư, cơ chế giá khí trong giá thành điện, mặt bằng địa điểm, công nghệ trong nước còn yếu… Vì vậy, các mốc tiến độ nguồn khí LNG của giai đoạn 2026 – 2030 chưa có gì đảm bảo.

Với nguồn điện mặt trời, điện gió: Trong kết quả tính của Quy hoạch điện VIII, dự kiến đến năm 2030 sẽ có khoảng 19,5 GW điện gió và 19,1 GW điện mặt trời (hai nguồn này chiếm 28% tổng công suất nguồn) và chiếm 15% tổng sản lượng điện, trong khi hiện nay mới có 6.000 MW điện mặt trời và trên 400 MW điện gió. Đến năm 2030 cần xây dựng thêm khối lượng lớn, 13.100 MW điện mặt trời và trên 19.000 MW điện gió. Thế nhưng, các cơ chế FIT cho điện mặt trời trong Quyết định 13 và cho điện gió trong Quyết định 39 của Thủ tướng Chính phủ sẽ hết hiệu lực vào cuối năm 2020 (với điện mặt trời) và tháng 11/2021 (với điện gió). 

Theo nhìn nhận của các chuyên gia thì đây là những thách thức lớn, vì sau các thời điểm nói trên, các dự án này sẽ phải theo cơ chế đấu thầu. Những quan ngại, thách thức về tính khả thi của quy hoạch được xác định như sau:

Thứ nhất: Thiếu vốn đầu tư, Chính phủ dừng bảo lãnh vay vốn nước ngoài các dự án năng lượng.

Thứ hai: Tác động của dịch Covid-19.

Thứ ba: Hiện nay chưa hoàn thành để ban hành cơ chế đấu thầu các dự án điện mặt trời, điện gió sau cơ chế khuyến khích FIT.

Thứ tư: Khối lượng lưới cần xây dựng để tích hợp các nguồn này sẽ rất lớn.

Thứ năm: Với lưới truyền tải để giải phóng các nguồn điện gió, điện mặt trời có số giờ vận hành thấp, sản lượng nhỏ, nếu không có cơ chế đặc thù, các công ty truyền tải điện làm sao có thể huy động, vay vốn đầu tư.

Thứ sáu: Với dự kiến sẽ đầu tư các nguồn điện dự phòng linh hoạt, thủy điện tích năng và pin tích năng để dự phòng cho nguồn điện năng lượng tái tạo với tỷ lệ cao, nhưng hiện chưa có các cơ chế chi phí – giá cho các loại hình quan trọng này.

Thứ bảy: Vấn đề chất thải môi trường đối với hóa chất trong các tấm pin mặt trời và trong pin tích năng ở cuối đời dự án là đáng kể, xong hiện chưa có các quy định, giải pháp để xử lý chúng.

Và cuối cùng là về nhập khẩu điện: Hiện nay Việt Nam đang nhập khẩu điện từ Trung Quốc (700 MW) và từ thủy điện Lào (572 MW).

Trong thời gian tới, các dự án nhập khẩu từ Lào có thể tăng thêm khoảng 4.400 MW, trong đó, thủy điện (2.900 MW), điện gió (600 MW) và Nhiệt điện than Sê Kông (900 MW). Tuy nhiên, khả năng nhập khẩu còn nhiều rủi ro do sự khác biệt về chính trị, luật lệ của nước bạn, cũng như lưới điện đồng bộ và vấn đề giá nhập khẩu điện…/.

Nguồn: nangluongvietnam.vn

Nếu tiếp tục phát triển các loại nguồn dựa vào tài nguyên hóa thạch, trên thực tế, chúng ta đã phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu than, hoặc sẽ sớm phụ thuộc nhập khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG). Tuy nhiên, các nguồn năng lượng tái tạo lại có tiềm năng khá dồi dào, nhất là điện gió và điện mặt trời.

Dưới đây là số liệu cụ thể về tiềm năng tài nguyên năng lượng của Việt Nam trong báo cáo của Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam (cập nhật tháng 11/2020):

1/ Thủy điện

Tiềm năng kinh tế – kỹ thuật thủy điện nước ta đã được xác định: Thủy điện vừa và lớn (khoảng 20 GW); thủy điện nhỏ (khoảng 6.000 – 7.000 MW.) Đến nay, chúng ta đã xây dựng được 19,7 GW thủy điện vừa và lớn, dự kiến giai đoạn 2020 – 2025 có thể xây dựng thêm khoảng 1,8 GW (bao gồm cả mở rộng các nhà máy hiện có). Với thủy điện nhỏ, dự kiến còn có thể xây dựng thêm khoảng 2,5 GW.

Có thể nói, tiềm năng phát triển thủy điện của Việt Nam đã gần cạn kiệt.

2/ Khí đốt

Trữ lượng cấp 2P (cấp tương đối chắc chắn) của Việt Nam khoảng 432 tỷ m3. Đến nay đã khai thác khoảng 150 tỷ m3. Các khả năng cung cấp khí được tính theo 2 phương án, trong đó, phương án cung cơ sở được chọn để xét khả năng cấp khí cho sản xuất điện (với ước tính nhu cầu khí ngoài điện khoảng 2 tỷ m3/năm).

Cụ thể, tổng cung khí trong nước cho sản xuất điện (phương án cơ sở) của năm 2020 là 7,7 tỷ m3; năm 2025 là 14,6 tỷ m3 (chủ yếu từ mỏ khí Cá Voi Xanh và Lô B); năm 2030 là 9,2 tỷ m3 và giai đoạn từ năm 2035 – 2045 là 7,7 tỷ m3/năm.

Còn tiềm năng, trữ lượng khí tại mỏ Kèn Bầu được phát hiện khá lớn (ước tính có thể tới 200-:-250 tỷ m3), nhưng hiện chưa được khẳng định chắc chắn về trữ lượng.

Về khả năng nhập khẩu nhiên liệu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), theo đánh giá của Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam: Thị trường LNG toàn cầu đã được phát triển hàng chục năm. Lượng giao dịch LNG năm 2019 là 485 tỷ m3, trong đó Nhật Bản (105,5 tỷ m3), Trung Quốc (84,8 tỷ m3) và Hàn Quốc (55,6 tỷ m3) là những nước nhập khẩu lớn nhất trong khu vực châu Á.

Còn các nước xuất khẩu lớn nhất năm 2019 là Quatar (107 tỷ m3), Úc (104,7 tỷ m3) và Mỹ (47,5 tỷ m3) là những nước xuất khẩu LNG lớn nhất.

Theo đó, Việt Nam chỉ có khả năng nhập khẩu LNG từ Úc, Quata, Nga, Mỹ và các nước Trung Đông.

3/ Than

Tổng trữ lượng than Việt Nam được xác định khoảng 2,2 tỷ tấn, chủ yếu ở bể Đông Bắc, có thể khai thác trong khoảng 40 năm nữa (với mức khai thác như hiện tại).

Theo số liệu tính toán, khai thác than thương phẩm sẽ đạt khoảng 53 – 54,8 triệu tấn vào giai đoạn 2030 – 2035. Ngoài cấp cho sản xuất điện, than còn cung cấp cho các hộ tiêu thụ công nghiệp (như xi măng, hóa chất, thép…). Như vậy, khả năng nguồn cung than trong nước cho sản xuất điện chỉ đủ cho 14.000 MW nhiệt điện than hiện có, còn các nhà máy đang xây dựng đều phải dùng than trộn, hoặc than nhập khẩu.

Theo tính toán, trong trung và dài hạn, than trong nước chỉ cấp cho điện từ 35 đến dưới 40 triệu tấn/năm. Do đó, Việt Nam sẽ phải tăng cường nguồn than nhập khẩu. Năm 2019, chúng ta đã nhập khẩu 43,8 triệu tấn, trong đó cho phát điện khoảng 17 triệu tấn.

Để nhập khẩu than cho sản xuất điện trong thời gian tới, theo các nghiên cứu cho thấy, Việt Nam chỉ có thể nhập khẩu than từ Indonesia, Úc, Nam Phi và Nga.

4/ Các nguồn năng lượng tái tạo “phi thủy điện”

Về điện gió: Tổng tiềm năng kỹ thuật điện gió (trên bờ) của nước ta khoảng 217 GW và tổng tiềm năng kỹ thuật điện gió (ngoài khơi) khoảng 160 GW.

Về điện mặt trời: Ước tính tổng tiềm năng kỹ thuật điện mặt trời của Việt Nam như sau: Điện mặt trời (quy mô lớn trên mặt đất) khoảng 309 GW; điện mặt trời (trên mặt nước) khoảng 77 GW và điện mặt trời (trên mái nhà) khoảng 48 GW.

5/ Các nguồn năng lượng tái tạo khác:

– Điện sinh khối: Tổng tiềm năng lý thuyết điện sinh khối của Việt Nam khoảng 13,7 GW (quy đổi). Còn xét về tính kinh tế – kỹ thuật, trong tương lai chúng ta có khả năng xây dựng khoảng 5 GW nguồn điện này. 

– Điện rác thải: Tổng tiềm năng 1,5 GW, tập trung tại Nam bộ (khoảng 1 GW). Hiện chúng ta đã có 3 nhà máy sản xuất điện từ rác thải đang vận hành, với tổng công suất 10 MW. 

– Điện địa nhiệt: Tiềm năng kỹ thuật khoảng 0,7 GW, phần lớn ở miền Bắc (0,4 GW). 

– Điện thủy triều: Tiềm năng kỹ thuật khoảng 2 GW, phần lớn ở miền Trung (1,6 GW). Về nguồn điện này, hiện chúng ta mới đang ở giai đoạn nghiên cứu khả năng phát triển.

– Điện khí sinh học: Tiềm năng kỹ thuật khoảng 2 GW. Dự án sẽ theo quy mô trang trại nên công suất khá nhỏ, suất đầu tư lớn, vì vậy theo đánh giá của các chuyên gia thì nguồn điện sinh học ở Việt Nam khó phát triển rộng rãi trong giai đoạn tới.

Qua tổng hợp tiềm năng tài nguyên trên đây cho thấy: Các nguồn năng lượng hóa thạch (than, dầu khí) và thủy điện lớn của Việt Nam sẽ sớm đạt “mức trần” khả năng khai thác. Nếu tiếp tục phát triển các loại nguồn dựa vào tài nguyên hóa thạch, trên thực tế, chúng ta đã phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu than, hoặc sẽ sớm phụ thuộc nhập khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG). Tuy nhiên, các nguồn năng lượng tái tạo lại có tiềm năng khá dồi dào, nhất là điện gió và điện mặt trời./.

Nguồn: nangluongvietnam.vn

Trong báo cáo mới, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) khẳng định rằng năng lượng mặt trời là thứ điện rẻ nhất mà bất cứ doanh nghiệp nào có thể đầu tư. Ta có được điều đó là nhờ những chính sách hậu thuẫn tài chính cho việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời ở khắp nơi trên thế giới. Báo cáo này nhấn mạnh tầm quan trọng của các chính sách cũng như khuyến khích các nước phát triển năng lượng sạch, nhằm mục tiêu biến nhân loại thành loài thân thiện hơn với môi trường.

Báo cáo thường niên có tên Vắn tắt về Carbon (Carbon Brief – CB) tổng kết một loạt các chi tiết quan trọng. Diễn đàn World Energy Outlook 2020 chỉ ra bốn hướng phát triển từ giờ tới năm 2040 và tất cả đều cho thấy năng lượng tái tạo tăng trưởng mạnh. Báo cáo Vắn tắt viết: Trong viễn cảnh chính của năm 2040 mà IEA chỉ ra, ta sẽ sẽ tạo ra nhiều hơn 43% lượng năng lượng mặt trời so với mức dự kiến đưa ra năm 2018, chủ yếu là nhờ năng lượng mặt trời đã rẻ hơn dự tính.

Có được những tính toán này là dựa vào việc so sánh những số liệu tài chính và mức năng lượng tạo ra của các dự án năng lượng mặt trời. Điều này đồng nghĩa với việc: khi công nghệ phát triển hơn và chi phí lắp đặt hệ thống giảm, các nhà đầu tư sẽ càng có thêm nhiều hợp đồng béo bở. Chi phí vốn của ngày nay đã thấp hơn trước nhiều, khiến cho chi phí tạo ra mỗi megawatt năng lượng bằng ánh nắng mặt trời đã xuống thấp hơn cả hai nhiên liệu khí tự nhiên và than đá.

Điều gì khiến chi phí vốn giảm sâu? Nhiều yếu tố tác động để có được con số tích cực này, và một trong số đó là tác động của những con người, những dự án thành công trong ngành năng lượng mặt trời. Ta có thể kể đến trang trại pin của Elon Musk ở Nam Úc; chính nó khiến các nhà đầu tư tự tin hơn.

Công nghệ càng phát triển, chi phí càng rẻ, càng nhà đầu tư càng không phải lo lắng nhiều về khoản tiền phải bỏ ra. Rồi những chính sách có lợi cho đầu tư dài hạn sẽ phát huy tác dụng.

Báo cáo của IEA còn chỉ ra một khía cạnh khác của ngành năng lượng, ấy là năng lượng hạt nhân. Trong vòng 10 năm tới, năng lượng mặt trời sẽ khởi sắc bởi lẽ ở thời điểm hiện tại, nó vừa rẻ lại vừa sẵn. Nhưng ngoài năng lượng mặt trời, con đường dẫn đến tương lai được tô điểm bởi năng lượng hạt nhân và việc giảm thiểu năng lượng từ than, khí đốt.

Nguồn: Cafebiz

Bản đóng góp ý kiến của VIET gồm 07 đề xuất và góp ý, đặc biệt liên quan đến vấn đề thu xếp tài chính cho các nhà máy nhiệt điện sử dụng than, xây dựng cân đối cung – cầu nội vùng, tính toán chi phí cho giá thành điện mặt trời và các quy hoạch cảng biển, quy hoạch sử dụng đất, hạ tầng giao thông nhằm phục vụ cho sự phát triển của năng lượng tái tạo trong tương lai…

Các nội dung và dữ liệu trong tài liệu này đều có bản quyền. Trong trường hợp trích dẫn nội dung, đề nghị ghi nguồn như sau:

«Sáng kiến về Chuyển dịch Năng lượng Việt Nam. 2020. Đóng góp ý kiến cho Kết quả sơ bộ của Quy hoạch Điện VIII»

Nguồn: Vietse.vn

Tại Việt Nam, với các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước đã ban hành về phát triển năng lượng tái tạo biển (điện gió ngoài khơi, năng lương sóng, thủy triều và hải lưu) và Hiệp định EVFTA giữa Việt Nam và EU đã có hiệu lực thì các nguồn vốn lớn, công nghệ cao từ EU dễ dàng xuất hiện tại thị trường Việt Nam. Đây có thể là cơ hội để nước ta đột phá đi đầu ASEAN, thúc đẩy các ngành công nghiệp, dịch vụ biển hỗ trợ và hướng đến xuất khẩu điện gió ngoài khơi sang khu vực ASEAN, cũng như các nước lân cận. 

TS.Dư Văn Toán – viện nghiên cứu biển & hải đảo, tổng cục biển & hải đảo (Bộ tài nguyên và môi trường)

Sự cần thiết phát triển đột phá điện gió ngoài khơi Việt Nam

Biến đổi khí hậu, phát thải nhà kính từ các hoạt động sản xuất đang khiến cho Việt Nam khó khăn hơn khi tiếp cận mục tiêu thiên niên kỷ là đảm bảo phát triển kinh tế trong môi trường mang tính bền vững. Xu hướng phát triển năng lượng xanh trên thế giới, trong đó có điện gió ngoài khơi là giải pháp đột phá.

Để có được những định hướng chiến lược đúng đắn nhất cho việc phát triển, tận dụng nguồn năng lượng từ biển, Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã ban hành Nghị quyết về Chiến lược Phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018). Nghị quyết đã đưa ra các đột phá về các ngành kinh tế biển của cả nước đến năm 2030 theo thứ tự ưu tiên:

1/ Du lịch và dịch vụ biển.

2/ Kinh tế hàng hải.

3/ Khai thác dầu khí và các tài nguyên khoáng sản biển khác.

4/ Nuôi trồng và khai thác hải sản.

5/ Công nghiệp ven biển.

6/ Năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển mới.

Ngày 11/2/2020, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết số 55-NQ/TW về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với nội dung: “Đối với điện gió và điện mặt trời: Ưu tiên phát triển phù hợp với khả năng bảo đảm an toàn hệ thống với giá thành điện năng hợp lý. Khuyến khích phát triển điện mặt trời áp mái và trên mặt nước. Xây dựng các chính sách hỗ trợ và cơ chế đột phá cho phát triển điện gió ngoài khơi gắn với triển khai thực hiện Chiến lược biển Việt Nam”.

Đồng thời, Quyết định 2068/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược Phát triển năng lượng tái tạo của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 ngày 25/11/2015 đã có mục tiêu: Từng bước nâng cao tỷ lệ tiếp cận nguồn năng lượng sạch và điện năng của người dân khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Đến năm 2020, hầu hết số hộ dân có điện, đến năm 2030, hầu hết các hộ dân được tiếp cận các dịch vụ năng lượng hiện đại, bền vững, tin cậy với giá bán điện và giá năng lượng hợp lý. Phát triển và sử dụng nguồn năng lượng tái tạo góp phần thực hiện các mục tiêu môi trường bền vững và phát triển nền kinh tế xanh: Giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong các hoạt động năng lượng so với phương án phát triển bình thường khoảng 5% vào năm 2020; khoảng 25% vào năm 2030 và khoảng 45% vào năm 2050.

Điện gió ngoài khơi – tài nguyên năng lượng tái tạo vô tận

Theo đánh giá của Tổ chức Năng lượng Quốc tế (IEA) tài nguyên điện gió ngoài khơi (ĐGNK) toàn cầu có tiềm năng đạt 420.000 TWh hàng năm, nhiều gấp 18 lần nhu cầu hiện tại của toàn thế giới.

Từ năm 1991, với dự án ĐGNK đầu tiên tại Vindeby, Đan Mạch được xây dựng với 11 tua bin 450 kW, tổng công suất 5 MW tại độ sâu 4m gần bờ và đã được tháo dỡ năm 2017 với hơn 25 năm vòng đời.

Gần đây các dự án ĐGNK đã lớn hơn rất nhiều lên đến vài GW với tua bin lớn hơn đến 12 MW và tại các độ sâu lớn gần 200m và xa bờ hơn 100 km.

Trước năm 2016, giá thành đầu tư 1 MWh điện gió lên đến 200 USD, tuy nhiên gần đây với sự hoàn thiện pháp lý và công nghệ thì giá thành đã giảm tới khoảng 100 USD/1 MWh và cá biệt có dự án đấu thầu tại Vương quốc Anh năm 2019 chỉ khoảng 50 USD/1 MWh.

Thị trường điện gió ngoài khơi gia tăng liên tục hàng năm 30% từ năm 2010 đến năm 2018. Hiện nay có khoảng 150 trang trại gió biển lớn đã hoạt động và đặc biệt tăng mạnh năm 2018 tại Anh, Đức, Đan Mạch, Mỹ, Trung Quốc.

Hiện nay châu Âu đã lắp đặt được 20 GW điện gió ngoài khơi và đã có chính sách hỗ trợ gia tăng gấp 4 lần đến năm 2030 lên 80 GW. IEA dự báo đến năm 2040, ĐGNK toàn cầu sẽ có số vốn đầu tư phát triển khoảng 1 ngàn tỷ USD với tốc độ tăng trưởng công suất lắp đặt hàng năm là 13%. Các quốc gia, cũng là các trung tâm phát triển ĐGNK đến năm 2040 là EU (Đan Mạch, Đức, Hà Lan, Ai len), UK, Mỹ, Trung Quốc, Nhật, Ấn Độ, Hàn Quốc, Đài Loan. Hiệu suất công suất lắp đặt của các trang trại ĐGNK đạt 50% cao hơn rất nhiều của điện mặt trời gần 20% và điện gió trên đất liền là 30%.

Theo đánh giá của Ngân hàng thế giới (WB) năm 2019 thì Việt Nam có tiềm năng 475 GW ĐGNK tại vùng biển từ bờ ra đến 200 km. Hiện nay tổng các nhà máy điện của Việt Nam là 60 GW đang hoạt động với các nguồn chính là thủy điện, nhiệt điện than và tuabin khí, trong đó nguồn thủy điện cơ bản đang dần cạn kiệt, tài nguyên than cũng chưa đủ cho duy trì các nhà máy điện than hiện có. Vì vậy với tiềm năng ĐGNK gấp nhiều lấn công suất hiện có, có thể đáp ứng nhu cầu điện năng hiện tại và tương lai.

Vùng ven biển nước ta, đặc biệt vùng phía Nam có diện tích rộng khoảng 142.000 km2 có độ sâu từ 0m đến 60m có tiềm năng phát triển điện gió biển rất tốt. Theo số liệu tốc độ gió, vùng này đạt tốc độ gió trung bình ở độ cao 100m đạt hơn 7-10m/s.

Hiện nay trang trại gió biển Bạc Liêu đầu tiên với công suất 100 MW đã hoạt động cung cấp khoảng 300 triệu kWh/năm và tới năm 2025, lên tới 1.000 MW hay 3 tỷ kWh/năm.

Cụ thể, các trang trại tua bin gió tại Bạc Liêu đã hoạt động tốt và mang lại hiệu quả kinh tế cao, cơ hội thu hồi vốn khoảng hơn 10 năm, so với tuổi thọ tua bin 50 năm. Trang trại gió biển hiện đóng góp ngân sách cho địa phương với nguồn thu ổn định, như tỉnh Bạc Liêu đạt 76 tỷ đồng/năm, khi hoàn thành trang trại gió 1.000 MW sẽ lên tới gần 760 tỷ mỗi năm.

Việt Nam – Trung tâm điện gió ngoài khơi thế giới

Năm 2020, theo dự báo của Tổ chức năng lượng thế giới (IEA), Việt Nam sẽ là 1 trong 5 trung tâm điện gió biển khu vực Đông Nam Á của thế giới cùng với Bắc Âu, Mỹ, Đông Á, Nam Mỹ. Hiện nay tính đến tháng 9/2020 chúng ta đã có tổng số dự án điện tiềm năng hứa hẹn gần bờ (nearshore) là 67 dự án, với công suất là gần 10 GW và 14 dự án điện gió ngoài khơi với tổng công suất là gần 30 GW, tức tổng số dự án sắp triển khai sẽ là 40 GW.

Hiện nay, Dự án Thăng Long ngoài khơi Bình Thuận lớn nhất thế giới với công suất 3,4 GW đã thực hiện đo gió xong giai đoạn 1 (2019-2020) và sẽ bước sang giai đoạn 2 (2021-2025) triển khai xây dựng và phát điện vào lưới quốc gia. Dự án điện gió ngoài khơi La Gàn 3,5 GW đang trong quá trình nghiên cứu khả thi từ năm 2020 và có thể hoàn thành trước năm 2030 sẽ mang lại vị thế cường quốc ĐGNK với vị trí nằm trong top 5 cho Việt Nam. Hiện nay trong năm 2019 Việt Nam đang đứng thứ 8 trong danh sách các quốc gia có điện gió ngoài khơi.

Bảng xếp hạng các quốc gia phát triển điện gió ngoài khơi, 2020 (theo công suất MW):

Danh mục 14 dự án điện gió ngoài khơi trên biển Việt Nam có công suất lớn hơn 500 MW:

Cần có chiến lược phát triển đột phá, thí điểm phát triển điện gió ngoài khơi

Tài nguyên năng lượng gió ngoài khơi là nguồn năng lượng mới và đang được đầu tư phát triển mạnh nhất trên thế giới trong thời đại ngày nay. Năng lượng gió trên biển được chuyển đổi thành điện năng nhờ các tua bin gió và được chế tạo với tuổi thọ cao hơn, phù hợp với điều kiện khắc nghiệt trên biển. Mặt khác, sẽ là những điểm tham quan, du lịch học tập, là “mắt thần” giúp tăng cường bảo vệ an ninh chủ quyền trên biển của Tổ quốc.

Đặc biệt, với các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước đã ban hành như NQTW 55, NQTW 36 về phát triển NLTT biển, ĐGNK, năng lượng sóng, thủy triều và hải lưu, và Hiệp định EVFTA giữa Việt Nam và EU có hiệu lực từ năm 2019 thì các nguồn vốn lớn và công nghệ ĐGNK từ EU dễ dàng tham gia phát triển ĐGNK tại Việt Nam. Cơ hội hội tụ đủ cho Việt Nam có tiềm năng, đột phá đi đầu ASEAN, và trở thành một trung tâm ĐGNK lớn của thế giới và thúc đẩy các ngành công nghiệp, dịch vụ biển hỗ trợ và tương lai xuất khẩu ĐGNK sang khu vực ASEAN và lân cận.

Để thực hiện được điều này cần phải có các chính sách quốc gia về ĐGNK:

Một là: Cần sớm xây dựng Chiến lược quốc gia phát triển ĐGNK.

Hai là: Phải sớm có quy hoạch không gian biển cho phát triển ĐGNK Việt Nam đi kèm với Kế hoạch hành động quốc gia về lộ trình các bước phát triển năng lượng gió biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Ba là: Xây dựng, bổ sung, hoàn thiện được khung thể chế chính sách quốc gia về cấp phép, thẩm định, đánh giá tác động môi trường, giao thuê biển, phát triển các dự án ĐGNK và các năng lượng biển khác.

Bốn là: Xây dựng, cập nhật hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về ĐGNK.

Năm là: Chính sách giá mua điện, đấu nối lưới điện quốc gia, chính sách thuê mặt biển, chính sách thuế cacbon của quốc gia.

Sáu là: Cần có Chương trình nghiên cứu khoa học về ĐGNK, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ.

Bảy là: Đề án tích hợp phát triển kinh tế biển dựa vào ĐGNK; Đề án chuỗi cung ứng dịch vụ, công nghiệp hỗ trợ và nhân lực phục vụ năng lượng gió biển.

Tám là: Xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách đặc thù cho các dự án điện gió ngoài khơi xa bờ có công suất lớn hơn 500 MW.

Chín là: Tăng cường hợp tác quốc tế về nghiên cứu khoa học, thử nghiệm công nghệ nguồn điện tái tạo biển mới; đồng thời, tích hợp các ngành kinh tế biển và năng lượng tái tạo biển, tham gia thành viên các Tổ chức quốc tế về ĐGNK, Tổ chức Năng lượng đại dương thế giới.

• Thi công điện gió tại Việt Nam & khu vực
• EPC & BOP Wind farm contractor in Viet Nam

Nguồn: nangluongvietnam.vn

“Việc phản hồi ứng dụng với hệ thống khí hậu biến đổi không còn kiềm chế sự phát triển kinh tế nữa. Chúng ta cần thay đổi quan điểm để thực hiện các biện pháp có kết quả quyết định chống biến khí hậu sẽ dẫn đến những thay đổi trong cấu trúc công nghiệp và kinh tế, điều đó sẽ trở lại sự tăng trưởng lớn hơn “, Hãng tin Reuters ngày 26-10 hướng dẫn lời Thủ tướng Suga nói.

Trước đó, Nhật Bản chỉ đặt tiêu điểm chung không phát thải vào nửa sau thế kỷ này, và các nhà hoạt động môi trường chỉ báo mờ và thiếu tham vọng.

Ông Suga không biết làm cách nào để nền kinh tế vốn vẫn còn phụ thuộc vào năng lượng từ hơn là có thể đạt được mục tiêu xanh vào năm 2050. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh công nghệ sẽ là yếu tố quan trọng.

“Đổi mới sáng tạo sẽ là chìa khóa”, thủ tướng Nhật nói, lấy ví dụ về thế hệ mới của pin năng lượng mặt trời và carbon chế, 2 lĩnh vực mà Nhật sẽ nghiên cứu tập trung trong tương lai.

Ông cho biết Nhật Bản sẽ cố gắng phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, đồng thời thúc đẩy chính sách điện tử. Ngoài ra, Tokyo cũng sẽ thực hiện ý tưởng xã hội hóa kỹ thuật số, chính sách mà ông Suga thúc đẩy từ khi nhậm chức.

Mục tiêu của Nhật Bản được đưa ra cùng thời điểm với cam kết cắt giảm hoàn toàn khí nhà kính tặng hiệu ứng của Liên minh châu Âu.

Trước đó, trong bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên hiệp Quốc vào tháng 9 vừa qua, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (Tập Cận Bình) đã hướng tới mục tiêu không thải carbon vào năm 2060.

Nguồn: tuoitre.vn

Theo báo Bangkokpost, trang trại điện gió này dự kiến có quy mô công suất lên đến 600MW, đặt gần sông Mê Kông và điện năng sản xuất ra sẽ được bán cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

Ông Bundit Sapianchai – chủ tịch kiêm giám đốc điều hành BCPG – cho biết công ty đã có kế hoạch ký hợp đồng mua bán điện với EVN vào tháng 10 này để khởi động dự án mang tên “Swan” (Thiên nga). Dự kiến nhà máy này sẽ được xây dựng ngay sau khi lễ ký kết và hoạt động vào năm 2023. Theo chủ đầu tư, dự án sẽ chiếm diện tích lên đến 68.000ha, đặt tại các tỉnh Sekong và Attapeu của Lào.

Ông Bundit Sapianchai nhận định giữa chính phủ Lào và Việt Nam đã có thỏa thuận xuất khẩu điện từ Lào sang Việt Nam, trong đó sản lượng điện xuất khẩu có thể lên đến 5.000MW, do đó đây là cơ hội để đầu tư về năng lượng tại Lào. 

Trước đó, BCPG đã tiếp quản Nhà máy thủy điện Nậm San 3A (69 MW) và Nậm San 3B (45 MW) thuộc doanh nghiệp của Lào để bán điện cho EVN. 

Được biết, BCPG đầu tư vào dự án này thông qua công ty con là Impact Energy Asia Development, với tỉ lệ sở hữu 45%, 55% còn lại do Impact Electrons Siam nắm giữ. 

Đây cũng là doanh nghiệp đã ký cam kết với EVN về giá bán điện của dự án điện gió từ Lào nhập khẩu về Việt Nam sẽ không cao hơn khung giá 6,95 cent/kWh. 

Hiện tại, giá điện mua từ các dự án điện gió trong nước theo quy định là 8,5 cent/kWh (tương đương 1.927 đồng/kWh) đối với dự án trên đất liền và 9,8 cent/kWh (tương đương 2.223 đồng/kWh) với các dự án điện gió trên biển. 

Được biết, EVN dự kiến mua 1,491 tỉ kWh điện từ Lào theo thỏa thuận tại Ủy ban Liên chính phủ về hợp tác song phương Việt Nam – Lào ký kết vào đầu năm 2020.

EVN đã ký hợp đồng mua bán điện đối với Nhà máy thủy điện Nam Kong 2 (66MW), Nam Kong 3 (54MW) và nhà máy Thủy điện Nam Emoun (129MW)… Trước đó, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đồng ý nhập khẩu 1.200MW điện của Lào vào năm 2020 và nâng quy mô lên 5.000MW vào năm 2030.

Đề nghị không gia hạn giá FIT cho điện gió 

EVN vừa có văn bản góp ý gửi Thủ tướng về đề nghị kéo dài thời điểm áp dụng cơ chế giá điện cố định (FIT) cho các dự án điện gió. Cụ thể, để đảm bảo truyền tải công suất của các dự án điện gió và hướng tới cơ chế đấu thầu, đảm bảo minh bạch, tăng tính cạnh tranh, góp phần giảm giá mua từ các dự án điện gió, EVN đề nghị không kéo dài thời điểm áp dụng cơ chế giá điện cố định cho các dự án điện gió tại Quyết định 39/2018/QĐ-TTg. 

Đồng thời đề nghị xem xét giao chủ đầu tư các dự án điện gió thực hiện đầu tư các dự án lưới điện đồng bộ đấu nối dự án điện gió vào lưới điện quốc gia để đảm bảo tiến độ vận hành thương mại và khả năng giải tỏa công suất của dự án điện gió. 

EVN cho rằng hiện tại cơ chế đấu thầu/đấu giá áp dụng cho điện mặt trời thỏamãn các điều kiện liên quan tại quyết định số 13 đã được Bộ Công thương xây dựng và báo cáo Thủ tướng từ tháng 3-2020 và tới 1-7, Thủ tướng đã giao Bộ Công thương hoàn thiện trình lại trước ngày 10-7 để thực hiện vào đầu năm 2021.

Do đó, cơ chế đấu thầu/đấu giá áp dụng cho các dự án điện gió có thể học tập kinh nghiệm từ cơ chế đấu thầu/đấu giá áp dụng cho các dự án điện mặt trời vào cuối 2021, đây là thời điểm hết hiệu lực của giá FIT áp dụng cho điện gió hiện nay. 

Trước đó, các nhà đầu tư điện gió và Bộ Công thương đã kiến nghị kéo dài giá mua bán điện cố định đối với các dự án điện gió thay vì hết hiệu lực vào cuối 2021.

➡️ Thi công điện gió tại Việt Nam & Khu Vực

Theo tuoitre.vn

Thế nhưng các loại năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời dù tiềm năng rất lớn lại loay hoay chưa thể phát triển xứng tầm để giải tỏa áp lực cho ngành này.Thủ tướng Chính phủ vừa giao Bộ Công thương nghiên cứu khuyến nghị của Hiệp hội Năng lượng Việt Nam trong quá trình tham mưu, quản lý phát triển điện gió và các dạng năng lượng tái tạo khác.

“Đỉnh” thiếu điện đã tới 

Trước đó, Hiệp hội Năng lượng Việt Nam khuyến nghị để điện gió phát triển xứng tầm, tận dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên, rất cần thiết phải xem xét có chính sách ưu tiên dài hạn. Đồng thời, có thêm ưu đãi để thu hút nhà đầu tư trong và ngoài nước đầu tư vào năng lượng tái tạo nói chung, điện gió nói riêng. Những khuyến nghị trên của Hiệp hội Năng lượng Việt Nam bắt nguồn từ thực tế tình trạng thiếu điện đang xảy ra ngày càng trầm trọng, trong khi các loại hình năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời vẫn chưa thể phát triển xứng với tiềm năng.

Theo Bộ Công thương, tình trạng thiếu điện sẽ bắt đầu xuất hiện từ 2021, kéo dài tới 2025. Một số tính toán cho thấy với kịch bản tần suất nước bình thường (50%), lượng điện thiếu vào năm 2023 khoảng 1,8 tỉ kWh. Ở kịch bản tần suất nước 75%, do khô hạn nên sản lượng thủy điện sẽ thấp hơn khoảng 15 tỉ kWh một năm. Thế nên, đỉnh thiếu điện dự kiến sẽ rơi vào 3 năm 2021 – 2023, sản lượng điện thiếu hụt sẽ là khoảng 1,5 – 5 tỉ kWh. Các năm còn lại sẽ thiếu 100 – 500 triệu kWh. Một chuyên gia điện lực cho biết nguồn điện dự trữ đã được đưa vào sử dụng từ năm 2019 – 2020 và sẽ tiêu thụ hết năm nay nên sang 2021 thiếu là chắc chắn xảy ra.

Đáng nói, trong khi tình trạng thiếu điện đang ngày càng trở nên cấp bách thì một lượng lớn nguồn năng lượng tái tạo lại đang bị “ém” tại các nhà máy giảm phát công suất và các dự án lớn thì trì hoãn chưa triển khai.

Muốn nhanh chóng hoàn thiện hạ tầng truyền tải điện, gỡ nút thắt cho điện gió, điện mặt trời, không còn cách nào khác ngoài việc khuyến khích DN tư nhân cùng tham gia truyền tải điện. DN chỉ đầu tư đường truyền tải, sau đó giao lại cho nhà nước quản lý, thu hồi vốn theo kiểu BOT nên không lo mất an toàn, an ninh năng lượng

TS Nguyễn Duy Khiêm (Trường ĐH Quy Nhơn)

Đơn cử theo báo cáo của Sở Công thương Ninh Thuận, đến nay đã có 15 dự án điện gió và điện mặt trời được đưa vào vận hành thương mại ở tỉnh này với tổng quy mô công suất 1.063 MW. Tuy nhiên, hiện có đến 9/15 dự án phải thực hiện giảm phát từ 30 – 60% công suất (công suất giảm phát khoảng 192,6 MW) để đảm bảo ổn định hệ thống truyền tải. Câu chuyện với điện gió cũng diễn ra tương tự. Tính đến hết quý 1/2020, có 78 dự án điện gió đã được đưa vào quy hoạch, với tổng công suất khoảng 4.800 MW; 11 dự án đã vận hành phát điện, với tổng công suất 377 MW. Số lượng dự án đã ký hợp đồng mua bán điện là 31 dự án với tổng công suất 1.662 MW. Còn khoảng 250 dự án với tổng công suất khoảng 45.000 MW đang đề nghị bổ sung quy hoạch nhưng hiện vẫn “giậm chân tại chỗ”.

Theo thanhnien.vn

Nhiều áp lực

Báo cáo của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho thấy, những tháng đầu năm, dù tình hình dịch bệnh ảnh hưởng đến sản xuất nhưng nhu cầu phụ tải vẫn tăng trên 7%, thậm chí một số vùng tăng trưởng trên 11%. Tình hình thủy văn vẫn bất lợi, dù đã phải huy động tối đa điện sản xuất từ điện than, khí, năng lượng tái tạo nhưng EVN vẫn phải huy động nguồn điện dầu giá cao.

Dự kiến, năm 2020 vẫn cơ bản có thể đảm bảo nhu cầu điện, song từ năm 2021, nguy cơ thiếu điện hiện hữu. Thậm chí, tình trạng thiếu điện tại miền Nam có thể tăng cao hơn và kéo dài cả giai đoạn đến năm 2025 nếu như phụ tải tăng cao, lượng nước về các hồ thủy điện kém hơn trung bình nhiều năm; các dự án nguồn điện mới tiếp tục bị chậm tiến độ… Theo tính toán, mỗi dự án nhiệt điện than từ 1.000 – 1.200MW tại miền Nam bị chậm tiến độ sẽ làm mức độ thiếu điện tại khu vực này tăng thêm từ 7,2 đến 7,5 tỷ kWh/năm.

Trong khi đó, nhiều dự án nguồn điện theo Quy hoạch điện VII điều chỉnh đang bị chậm tiến độ hoặc chưa xác định được tiến độ. Điều này dẫn đến nguy cơ Việt Nam sẽ bị thiếu điện trong tương lai gần. Báo cáo của Ban Chỉ đạo quốc gia về phát triển điện lực mới đây cho thấy, trong số 62 dự án nguồn điện công suất lớn từ 200 MW trở lên trong Quy hoạch điện VII điều chỉnh, chỉ có 15 dự án đạt tiến độ, còn lại 47 dự án chậm tiến độ hoặc chưa xác định được tiến độ. Chính vì vậy, bên cạnh các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho các dự án chậm tiến độ, đẩy mạnh tiết kiệm điện thì việc thúc đẩy phát triển các dự án năng lượng tái tạo (NLTT) như điện gió, điện mặt trời là cần thiết và cấp bách.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng cho biết, đối với Việt Nam, nếu tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân khoảng 6,5-7%/năm thì từ nay tới năm 2030, chúng ta cần nguồn điện năng vô cùng lớn. Chỉ nêu một ví dụ, tổng công suất nguồn điện của Việt Nam hiện đạt khoảng 55.000 MW. Nếu tính cả các nguồn dự kiến đưa vào vận hành trong năm 2020 – khoảng 4.300 MW, thì công suất mới đạt gần 60.000 MW. Theo Quy hoạch điện VII điều chỉnh đến năm 2025, dự kiến nhu cầu công suất nguồn điện của hệ thống phải đạt 90.000 MW. Như vậy, trong giai đoạn 2021-2025, mỗi năm Việt Nam cần bổ sung thêm 5.000 MW.

Tại thời điểm này, việc tìm kiếm các giải pháp để phát triển NLTT, năng lượng xanh đang trở nên vô cùng quan trọng. Và, điện mặt trời, điện gió đã trở thành giải pháp hiệu quả không chỉ trước mắt mà còn về lâu dài, góp phần tích cực bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Tập trung phát triển các nguồn năng lượng mới

Nhận thức rõ tầm quan trọng của năng lượng sạch, NLTT đối với nền kinh tế, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách đúng đắn. Đặc biệt, gần đây nhất, Nghị quyết số 55-NQ/TW ngày 11/02/2020 của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã có nhiều đột phá. Trong đó, khuyến khích và tạo mọi điều kiện thuận lợi để các thành phần kinh tế, đặc biệt là kinh tế tư nhân tham gia phát triển năng lượng.

Với vai trò quản lý ngành, Bộ Công Thương đã chủ động đưa ra nhiều giải pháp phát triển NLTT, nhất là điện mặt trời và điện gió; khai thác “năng lượng xanh” gắn với bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

Chỉ trong một năm trở lại đây, Việt Nam đã có những bước tiến mạnh mẽ về phát triển NLTT. Đặc biệt, với kỷ lục về công suất điện mặt trời mới đưa vào vận hành, Việt Nam trở thành một trong những thị trường NLTT sôi động và hấp dẫn nhất khu vực Đông Nam Á. Đến nay, nguồn điện mặt trời đã chiếm khoảng 10% công suất đặt của hệ thống điện Việt Nam.

Đơn cử như Bình Thuận – một trong những địa phương có tiềm năng năng lượng gió và mặt trời thuộc loại cao nhất cả nước với số giờ nắng, giờ gió, tốc độ gió và bức xạ nhiệt cao. Vì thế, phát triển điện gió tại Bình Thuận đang có sức thu hút lớn đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Đến nay, Bình Thuận đã có 20 dự án điện gió được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương khảo sát, nghiên cứu, đầu tư và 95 dự án điện mặt trời đăng ký đầu tư. Việc phát triển NLTT không chỉ khai thác hiệu quả lợi thế và tài nguyên của địa phương mà còn góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 55 cũng nêu rõ nhiệm vụ: Tạo lập môi trường thuận lợi, minh bạch; công khai quy hoạch, danh mục các dự án đầu tư, xóa bỏ mọi rào cản để thu hút, khuyến khích tư nhân tham gia đầu tư, phát triển các dự án năng lượng trong và ngoài nước; chú trọng những dự án phát điện và các hoạt động bán buôn, bán lẻ điện theo cơ chế thị trường.

Theo TS. Nguyễn Thành Sơn – nguyên Trưởng ban Chiến lược (Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam): Chỉ khi tư nhân tham gia thì mới tạo ra thị trường, phát triển theo tư duy thị trường và tính cạnh tranh sẽ cao hơn nhiều. Để thu hút được khối tư nhân, cần phải bình đẳng trong đối xử và phải công khai, minh bạch. TS. Nguyễn Thành Sơn phân tích thêm: “Tư nhân tham gia sâu hơn vào ngành năng lượng không chỉ bảo đảm vững chắc hơn cho an ninh năng lượng đất nước, mà còn tạo môi trường minh bạch để nền kinh tế thực sự phát triển bền vững”.

Nhằm đảm bảo cung cấp điện giai đoạn đến năm 2025, EVN đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ và Bộ Công Thương tiếp tục khuyến khích phát triển các dự án NLTT theo cơ chế giá FIT để có thể đưa vào vận hành thêm khoảng 12.700MW điện mặt trời và 7.200MW điện gió trong giai đoạn đến năm 2023.

TS. Nguyễn Mạnh Hiến – Chủ tịch Hội đồng khoa học, Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam:

Ưu tiên năng lượng tái tạo

Việt Nam là đất nước có tiềm năng NLTT như thủy điện nhỏ, gió, mặt trời, sinh khối, địa nhiệt… phong phú. Việc tăng cường phát triển các nguồn NLTT có ý nghĩa lớn để giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch, góp phần giảm phát thải khí nhà kính trong mục tiêu toàn cầu, đảm bảo an ninh năng lượng phục vụ phát triển kinh tế – xã hội đất nước.

Nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới chỉ ra rằng, Việt Nam là nước có tiềm năng gió lớn, với hơn 39% tổng diện tích được ước tính có tốc độ gió trung bình hàng năm lớn hơn 6m/s ở độ cao 65m, tương đương tổng công suất 512GW. Bên cạnh đó, với tổng số giờ nắng trung bình cả nước lên đến trên 2.500 giờ/năm và cường độ bức xạ trung bình 4,6 kWh/m2/ngày theo hướng tăng dần về phía Nam là cơ sở tốt phát triển các công nghệ năng lượng mặt trời. Chưa kể, là một nước nông nghiệp, Việt Nam có tiềm năng rất lớn về nguồn năng lượng sinh khối.

Để thúc đẩy phát triển NLTT, cần có cơ chế, chính sách ưu tiên về giá điện, lãi suất vốn vay đối với các dự án điện từ nguồn nguyên liệu sinh khối vì có chi phí đầu tư thấp, hệ số công suất cao. Đối với điện gió, cần đẩy mạnh phát triển các dự án ngoài khơi – nơi có tốc độ gió cao và ổn định nên có thể nhận được công suất và sản lượng cao, giá thành hạ. Đối với điện mặt trời, cần quan tâm khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời áp mái vì có thể huy động được nguồn lực của cộng đồng dân cư (doanh nghiệp và tư nhân), không cần đầu tư lưới điện đấu nối.

Ông Hoàng Tiến Dũng – Cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo (Bộ Công Thương):

Công bằng, minh bạch cho nhà đầu tư

Để phát triển NLTT hiệu quả và thu hút mạnh nhà đầu tư vào lĩnh vực này, theo kinh nghiệm của các nước phát triển, cần tập trung vào các nội dung chính sách, hạ tầng truyền tải và điều độ vận hành hệ thống điện.

Về chính sách, với các dự án NLTT quy mô công suất lớn, sẽ chuyển sang cơ chế đấu thầu. Nhà đầu tư phát triển được lựa chọn sẽ là nhà đầu tư đưa ra giá bán điện từ dự án điện mặt trời mặt đất, điện mặt trời nổi thấp nhất. Thực hiện cơ chế này tuy sẽ mất nhiều thời gian nhưng sẽ công bằng, minh bạch hơn cho các nhà đầu tư, đảm bảo sự hài hòa, cân đối giữa phát triển các dự án điện mặt trời mặt đất, điện mặt trời nổi và lưới truyền tải. Bên cạnh đó, cần thúc đẩy phát triển các hệ thống NLTT phân tán phục vụ nhu cầu tiêu thụ tại chỗ như các khu công nghiệp, hộ tiêu thụ thương mại, dịch vụ, nhà dân… lắp đặt điện mặt trời mái nhà để cung cấp cho chính nhu cầu của mình cùng kết hợp với điện mua từ lưới điện.

Bên cạnh đó, tập trung tăng cường đầu tư nâng cấp, mở rộng hạ tầng truyền tải kết hợp với các hệ thống lưu trữ (thủy điện tích năng, hệ thống ắc quy…) và tăng cường khả năng điều độ vận hành hệ thống điện, tăng cường kết nối lưới điện khu vực. Điều này sẽ giúp nâng cao khả năng hấp thụ nguồn điện NLTT, đảm bảo vận hành an toàn, hiệu quả lưới điện.

Ông Nguyễn Duy Lộc – Phó giám đốc Sở Công Thương Gia Lai:

Đề xuất chính sách phát triển điện gió

Gia Lai được đánh giá có tiềm năng phát triển năng lượng gió. Qua khảo sát đo gió sơ bộ tại một số vị trí và dữ liệu được thu thập, lưu trữ, Gia Lai có 4 khu vực tiềm năng phát triển các dự án điện gió với quy mô công suất khoảng 11.950MW.

Cụ thể, khu vực phía Đông tỉnh gồm các huyện: Mang Yang, Đăk Pơ, Kông Chro, K’Bang và thị xã An Khê, với khoảng 3.800MW; khu vực phía Đông Nam gồm các huyện: Phú Thiện, Ia Pa, Krông Pa và thị xã Ayun Pa với 1.300MW; khu vực phía Tây tỉnh gồm các huyện: Chư Prông, Đức Cơ, Chư Sê, Chư Pưh và Đăk Đoa với 6.350MW; khu vực TP. Pleiku 500MW.

Các dự án điện gió có ưu điểm sử dụng đất ít, nếu được đầu tư và đưa vào hoạt động sẽ khai thác hiệu quả tiềm năng phát triển NLTT của tỉnh Gia Lai. Đồng thời, phát huy nguồn lực đất đai, ít gây ảnh hưởng xấu đối với môi trường sinh thái khu vực, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng, tăng kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn, tạo thêm việc làm cho người lao động, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển kinh tế – xã hội, du lịch của địa phương.

Do vậy, kiến nghị Bộ Công Thương đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho phép tỉnh Gia Lai được hưởng cơ chế giá bán điện đối với các dự án điện gió theo cơ chế giá FIT tại Quyết định số 39/2018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đến hết năm 2022. n

Đại diện Sở Công Thương Bình Thuận:

Cần cơ chế phù hợp

Bình Thuận là địa phương có tiềm năng năng lượng gió, điện mặt trời thuộc loại cao nhất trong cả nước. Nhận thức và xác định tầm quan trọng của nguồn NLTT, tỉnh định hướng phát triển ngành công nghiệp năng lượng sẽ đóng góp tích cực, đảm bảo cung cấp điện cho Bình Thuận và khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam cũng như an ninh năng lượng quốc gia, phát triển kinh tế – xã hội bền vững.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện các dự án điện vẫn tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc. Đa số dự án điện gió và điện mặt trời tại tỉnh Bình Thuận nằm trong vùng quy hoạch dự trữ khoáng sản titan, hiện nay chưa được Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Công Thương cho phép điều chỉnh ra khỏi khu vực quy hoạch dự trữ khoáng sản titan. Do vậy, các dự án này không thể triển khai thi công.

Do đó, tỉnh kiến nghị Bộ Công Thương báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho phép các dự án điện mặt trời, điện gió trên địa bàn hiện đang nằm trong vùng Quy hoạch phân vùng thăm dò, khai thác, chế biến, sử dụng quặng titan và vùng quy hoạch dự trữ khoáng sản titan được triển khai đầu tư xây dựng. Đồng thời, có cơ chế, chính sách ổn định, ban hành quy định, quy chuẩn kỹ thuật để phát triển NLTT.

Đại diện UBND tỉnh Cà Mau:

Đẩy nhanh tiến độ các dự án

Để phát huy tiềm năng, lợi thế tự nhiên của tỉnh, tạo cơ sở pháp lý nhằm thu hút nhà đầu tư phát triển nguồn NLTT, tỉnh Cà Mau đã cơ bản lập xong các quy hoạch điện gió và điện mặt trời. Trong thời gian vừa qua, tỉnh Cà Mau đã làm việc với rất nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước đến tìm hiểu các dự án NLTT cũng như các dự án điện khí LNG. Đến nay, đã có trên 30 nhà đầu tư chính thức tiếp cận, nghiên cứu, đề xuất thực hiện dự án với tổng công suất khoảng 12.000MW.

Tuy nhiên, dù được các nhà đầu tư quan tâm tiếp cận nghiên cứu, đề xuất nhiều dự án, nhưng đến nay, các dự án triển khai tương đối chậm, chưa đảm bảo tiến độ đề ra, làm ảnh hưởng đến hiệu quả mời gọi đầu tư trên địa bàn tỉnh Cà Mau. Để tháo gỡ khó những khó khăn, giúp tỉnh đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án năng lượng trên địa bàn, UBND tỉnh Cà Mau đề nghị các cơ quan có thẩm quyền xem xét đẩy nhanh tiến độ thẩm định, phê duyệt bổ sung vào Quy hoạch điện VII (điều chỉnh) đối với các dự án thuận lợi về đất đai, có khả năng đấu nối, giải phóng công suất theo Quyết định số 329/QĐ-BCT ngày 22/1/2020 của Bộ Công Thương.

Đồng thời, bổ sung vào Quy hoạch điện VIII: Đường dây và trạm biến áp 500kV về đến tỉnh Cà Mau; đường dây 220kV kết nối mạch vòng từ 3 phía (Đông, Nam, Tây) để thuận tiện giải phóng công suất nguồn điện cho các dự án; ghi nhận công suất đối với các dự án mà nhà đầu tư đã đề xuất nhưng chưa được bổ sung vào Quy hoạch điện VII (điều chỉnh) đưa vào quy hoạch tổng thể phát triển năng lượng quốc gia thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến 2050.

Nguồn: Congthuong.vn

Trao đổi với báo chí, ông Hoàng Tiến Dũng, Cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo (NLTT) thuộc Bộ Công Thương cho biết: Việc chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án đầu tư là hoạt động bình thường trong cơ chế thị trường và được quy định trong Luật Đầu tư. Hiện nay, việc các NĐT tư nhân trong và ngoài nước tham gia đầu tư phát triển nguồn điện mà không cần bảo lãnh Chính phủ là điểm tích cực…

Nhà đầu tư nước ngoài quan tâm tới các dự án điện mặt trời

Phóng viên (PV): Ông đánh giá thế nào về việc một số dự án ĐMT lúc đầu được giao cho các NĐT Việt Nam nhưng sau này được chuyển nhượng cho các NĐT nước ngoài đầu tư, sở hữu, quản lý vận hành?

Ông Hoàng Tiến Dũng: Tính đến hết ngày 11-5-2020, đã có 92 dự án hoặc một phần dự án ĐMT và 10 dự án hoặc một phần dự án điện gió với tổng công suất gần 6.000MW đã vận hành thương mại. Một số dự án điện gió, ĐMT đã được các NĐT Việt Nam chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ dự án dưới hình thức liên doanh, chuyển nhượng cổ phần… cho các NĐT nước ngoài đến từ Thái Lan, Philippines, Trung Quốc, Singapore… Bộ Công Thương thấy rằng việc chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án đầu tư là hoạt động bình thường trong cơ chế thị trường và được quy định trong Luật Đầu tư. Quy định của pháp luật cho phép chuyển nhượng dự án cho NĐT nước ngoài đáp ứng đủ các điều kiện chuyển nhượng dự án đầu tư thuộc ngành nghề có điều kiện. Theo quy định hiện nay, việc chuyển nhượng dự án, thay đổi cổ đông… do sở/Bộ Kế hoạch và Đầu tư thụ lý giải quyết tùy theo quy mô dự án.

PV: Theo ông, sự tham gia của NĐT nước ngoài trong việc phát triển NLTT sẽ tác động như thế nào tới ngành điện Việt Nam?

Ông Hoàng Tiến Dũng: Thông thường đối với các dự án điện than, điện khí đầu tư theo hình thức BOT, hay các dự án điện khí đang đề nghị đầu tư thường yêu cầu có bảo lãnh Chính phủ trong triển khai dự án. Tuy nhiên, hiện nay các dự án ĐMT, điện gió triển khai đầu tư hoàn toàn không có bảo lãnh Chính phủ. Trong bối cảnh hiện nay, việc các NĐT tư nhân trong và ngoài nước tham gia đầu tư phát triển nguồn điện mà không cần bảo lãnh Chính phủ là điểm tích cực trong thu hút đầu tư vào ngành điện. Ngoài ra, NĐT nước ngoài thường có kinh nghiệm và năng lực tốt hơn trong đầu tư, quản lý vận hành nhà máy. Sự kết hợp giữa NĐT trong nước và NĐT nước ngoài trong các dự án điện sẽ mang lại lợi ích tổng thể tốt hơn cho NĐT và xã hội.

Đấu thầu cạnh tranh để phát triển năng lượng tái tạo

PV: Có ý kiến cho rằng, việc các NĐT nước ngoài đang tích cực tham gia đầu tư vào các dự án ĐMT của Việt Nam xuất phát từ việc giá bán điện cố định (FIT) của ĐMT quá cao, thưa ông?

Ông Hoàng Tiến Dũng: Trước đây, khi thị trường điện NLTT tại Việt Nam còn mới mẻ, chi phí phát triển nguồn điện NLTT cao hơn so với các nguồn điện truyền thống, để thúc đẩy phát triển thị trường điện NLTT, Việt Nam áp dụng cơ chế hỗ trợ giá FIT. Đây cũng là công cụ chính sách phổ biến được sử dụng bởi hầu hết các nước trên thế giới. Thực tế đã chứng minh cơ chế giá FIT là công cụ hữu hiệu thúc đẩy phát triển nhanh nguồn điện NLTT, nhờ có những ưu điểm như giá ưu đãi với thời gian dài hạn, tạo tính minh bạch trong đánh giá tính khả thi và huy động nguồn vốn cho dự án; cam kết của Chính phủ về ưu tiên huy động điện phát từ nguồn NLTT; rút ngắn thời gian đàm phán hợp đồng mua bán điện, tiết kiệm thời gian, kinh phí cho NĐT. Tại Việt Nam, thông qua chính sách giá FIT, hiện đã có gần 6.000MW điện NLTT vào vận hành phát điện.

Phải khẳng định rằng, các NĐT trong nước và nước ngoài chỉ đầu tư khi các dự án mang lại hiệu quả, lợi ích cho họ. Vì vậy, giá điện phải được thiết kế để bảo đảm lợi ích cho NĐT thì chúng ta mới hy vọng thu hút được đầu tư. Song theo tôi, giá FIT của các dự án ĐMT vừa qua nếu nói là hấp dẫn sẽ chuẩn xác hơn. Nhưng thực tế cũng cho thấy, trong những năm gần đây, giá ĐMT đã giảm rất nhanh do tiến bộ của khoa học công nghệ. Năm 2017, giá FIT của ĐMT là 9,35 cent/kWh, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg, vào thời điểm đó là hợp lý. Tuy nhiên, do lường trước được xu thế phát triển của ĐMT nên Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg cũng đã đưa ra thời hạn giá FIT chỉ có hiệu lực đến hết ngày 30-6-2019. Sau thời gian này, giá FIT đã giảm từ 9,35 cent/kWh xuống 7,09 cent/kWh (đối với các dự án ĐMT mặt đất).

PV: Thực tế cho thấy, cơ chế giá FIT khó có thể phản ánh sát và kịp thời sự thay đổi giá công nghệ của thị trường. Vậy thời gian tới, cơ chế này có nên thay đổi?

Ông Hoàng Tiến Dũng: Thực tế triển khai cũng cho thấy cơ chế giá FIT bộc lộ một số hạn chế, như: Các dự án tập trung phát triển tại khu vực có tiềm năng tốt dẫn đến quá tải lưới điện tại một số khu vực, gia tăng cạnh tranh về đất đai; giá điện FIT khó có thể phản ánh sát và kịp thời sự thay đổi giá công nghệ của thị trường nên thường dẫn tới sự phát triển “nóng” ngoài mong muốn. Trong giai đoạn tới, khi thị trường NLTT Việt Nam phát triển, công nghệ NLTT đã có những tiến bộ vượt bậc, chi phí công nghệ giảm mạnh, NLTT có thể cạnh tranh với nguồn năng lượng truyền thống, cần chuyển sang cơ chế mới để khắc phục các hạn chế nêu trên. Vì vậy, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ đạo Bộ Công Thương nghiên cứu, đề xuất áp dụng cơ chế đấu thầu cho phát triển nguồn NLTT thay thế cho cơ chế giá FIT.

PV: Trân trọng cảm ơn ông.

Theo Quân Đội Nhân Dân Online